بسیاری از مقالات علمی و تحقیقی که اطلاعات مفیدی برای مخاطبان و جامعه پژوهشی دارند، به زبان‌های مختلف و مهم دنیا به ویژه زبان انگلیسی منتشر می‌شوند. بنابراین، استفاده از اطلاعات آن‌ها نیازمند ترجمه تخصصی است. مقاله‌ای که به درستی ترجمه می‌شود، در مجلات معتبر نیز بسیار مورد استفاده قرار می‌گیرد. بدیهی است پژوهش‌هایی که با ترجمه استاندارد ارائه می‌شوند، مورد استناد قرار گرفته و بسیاری از پایان‌نامه‌ها، پروژه‌های پژوهشی، طرح‌های صنعتی و حتی سیاست‌گذاری‌های علمی بر اساس همین مقالات انجام می‌‌‌گیرند.

تعریف ترجمه و معرفی ترجمه تخصصی

به طور کلی، ترجمه به عمل برگرداندن مفاهیم یک متن از زبان مبدأ به زبان مقصد گفته می‌شود و مترجمان معمولا جمله‌ها، عبارت‌ها و اصطلاحات زبان مبدأ را به زبان مقصد برمی‌گردانند. ترجمه تخصصی فراتر از این است. در این نوع ترجمه، تسلط مترجم بر زبان، توانایی او در انتقال مفاهیم تخصصی و آشنایی با شیوه نگارش علمی بسیار اهمیت دارد.

مترجم باید بتواند متن را مطابق با استانداردهای علمی و پژوهشی رشته مربوطه ترجمه کند. در این میان بایستی تنها به معادل‌های عمومی یا اولین معنی موجود در فرهنگ لغت اکتفا نکند. او باید با توجه به محتوای متن، مقالات علمی معتبر و ادبیات تخصصی آن حوزه، معادل‌های دقیقی را انتخاب نماید. در ترجمه تخصصی، ساختار جمله‌ها، لحن آکادمیک، شیوه ارجاع‌دهی و انسجام متن همگی مطابق با استانداردهای علمی رشته هستند.

چرا ترجمه تخصصی نیاز است؟

در حال حاضر، به دلیل پیدایش رشته‌های مختلف و تخصصی شدن علوم به ترجمه تخصصی نیاز بیشتری احساس می‌شود. پیشتر، به دلیل عدم تبحر مترجمان به ترجمه متن‌های تخصصی، این متن‌ها را مترجمان عمومی و دانش آموختگان رشته ترجمه به زبان مقصد بازمی‌گرداندند. سپس، چند شاخه‌شدن تعدادی از علوم در زمینه‌ها و گرایش‌های مختلف باعث شد که مترجمان حرفه‌ای و متخصص نیز وارد عرصه شوند. این مترجمان در زمینه‌ رشته‌های علمی مختلف به تحصیل پرداختند تا ترجمه مقالات و متن‌های تخصصی به درستی انجام شود.

ترجمه تخصصی عربی به فارسی

در طی سال‌های اخیر، به دلیل افزایش مراودات و تبادلات تجاری کشورمان با تاجران کشورهای عرب‌زبان بسیاری از کسب و کارها به ترجمه تخصصی عربی به فارسی روی آورده‌اند. از طرفی، پژوهشگران، دانشجویان و اساتید دانشگاه‌های ایران نیز در صدد مطالعه مقالات علمی عربی برای تحقیق و پژوهش برآمده‌اند و برخی از آن‌ها قصد چاپ مقاله را در ژورنال‌های معتبر عربی دارند. به همین دلیل، ترجمه تخصصی عربی به فارسی در حال حاضر مورد توجه عموم قرار دارد.

درخور توجه است که زبان عربی به دلیل داشتن ۳۵۰ میلیون گویشور یکی از زبان‌های اصلی دنیا محسوب می‌شود. از طرفی، به دلیل پذیرفته شدن توسط سازمان ملل بسیار مورد توجه قرار دارد. این زبان یکی از مهمترین زبان‌های آفریقای شمالی و خاورمیانه به شمار می‌رود. بنابراین، جزو زبان‌های رایج دنیاست و مترجمان متخصص بسیاری در این زمینه فعالیت می‌کنند. به همین دلیل، مشتریان نباید نگران هزینه‌ ترجمه متون تخصصی خود از عربی به فارسی باشند.

ترجمه تخصصی موفق چه ویژگی‌هایی دارد؟

در ترجمه تخصصی آنچه اهمیت زیادی دارد، کیفیت متن نهایی است؛ زیرا در واقع یک اشتباه کوچک و جزیی می‌‌تواند باعث سوء برداشت از پژوهش و در نتیجه کاهش شانس پذیرش مقاله در مجلات معتبر شود. ترجمه‌ای که خیلی حرفه‌ای و تخصصی انجام شده باشد، دارای ویژگی‌های زیر است:

دقت علمی متن بسیار بالاست: مفاهیم در ترجمه تخصصی بدون تغییر معنا به زبان مقصد منتقل می‌شوند تا خواننده همان اطلاعات را دریافت کند.
متن خوانا و روان است: جمله‌بندی‌ها و ساختار متن در ترجمه تخصصی به گونه‌ای است که که خواننده بتواند به راحتی مفاهیم را دنبال کند.
لحن مقاله علمی و تا حد زیادی رسمی است: متن ترجمه‌شده مطابق با استانداردهای نگارش علمی بین‌المللی است تا اعتبار آن حفظ شود.
ترجمه کاملا مفهومی است: در ترجمه تخصصی، صرفا به ترجمه کلمات بسنده نمی‌شود و مترجم سعی می‌کند معنای جمله‌ها و مفاهیم پژوهش را منتقل کند.
متن بر اساس قالب مجلات ترجمه می‌شود: متن مطابق با سبک و شیوه‌نامه مجله مقصد ترجمه می‌شود تا در فرآیند داوری مشکلی ایجاد نشود.
از اصطلاحات استاندارد رشته‌‌ای استفاده می‌شود: در ترجمه تخصصی تلاش می‌شود تا اصطلاحات تخصصی هر حوزه با ادبیات علمی همان رشته مطابقت داشته باشد. به این ترتیب، ترجمه معتبر و قابل استنادی ارائه می‌گردد.

تفاوت ترجمه عمومی و تخصصی در چیست؟

یکی از تفاوت‌های عمده‌ ترجمه عمومی و تخصصی دشواری در برگرداندن اصطلاحات تخصصی به زبان مقصد است. متن‌های عمومی اصطلاحات دشواری ندارند و مخاطب این نوع از متن‌ها عموم مردم هستند، اما متون تخصصی چنین نیستند. این متون برای قشر تحصیل‌کرده‌ نوشته می‌شوند و اصطلاحات علمی مختلفی در آن به کار می‌رود.

بنابر آنچه گفته شد، ترجمه عمومی نیاز به دانش تخصصی در زمینه موضوعات مختلف ندارد؛ زیرا اصطلاحات پیچیده در آن به کار نمی‌رود. همچنین، به مهارت زبانی چندانی نیازی نیست. در مقابل، برای ترجمه تخصصی مترجم ضمن داشتن مهارت زبانی باید قادر باشد اصطلاحاتی را که معنای خاصی نیز ندارند، به زبان مقصد برگرداند. گاهی، ریشه‌شناسی عبارات و اصطلاحات در زبان‌ها و گویش‌های مختلف بسیار دشوار است و برای انتخاب عبارات و اصطلاحات درست تحقیقات بیشتری نیاز است.

با این تفاسیر، می‌توان به تفاوت دو نوع ترجمه عمومی و تخصصی پی برد. مترجم جدای از تسلط نسبی به زبان انگلیسی باید بتواند مقاله علمی به ویژه برای ژورنال‌های بین‌المللی را ترجمه کند.

ویژگی‌های مترجمان متخصص

برای اینکه مترجمی بتواند متن‌های تخصصی را ترجمه کند، باید ویژگی‌های خاصی داشته باشد. این ویژگی‌ها عبارتند از:

تسلط کامل به زبان مبدأ و مقصد
تسلط کامل به اصطلاحات تخصصی
شناخت موضوع مورد ترجمه
توانایی انجام ترجمه به صورت روان و سلیس
حفظ یکپارچگی متن‌های ترجمه‌شده
امانتداری و بی طرفی و وفادار بودن به نویسنده
آشنایی کامل با فرهنگ مردمان زبان مبدأ و مقصد
داشتن تبحر در زمینه رشته‌ تخصص خاص
شناخت لغات متون تخصصی و قدرت ترجمه آن‌ها
انجام ترجمه بدون کاهش اعتبار علمی متون

چالش‌های ترجمه متون تخصصی کدام‌اند؟

ترجمه متن‌های تخصصی برای انتشار در مجلات معتبر اغلب به دلیل دشواری‌هایی که دارد، نیاز است تا از مترجمان متخصص و با مهارت بهره بگیریم. در صورتی که این مشکلات به درستی مدیریت نشوند، در کیفیت مقاله به شدت اثر می‌گذارند. برخی از این مشکلات عبارتند از:

مشکل درک مطلب
بروزرسانی مداوم اطلاعات در زمینه رشته‌های تخصص
وجود جملات پیچیده و تأثیر منفی بر ترجمه
عدم سازگاری بین چکیده، بدنه و نتیجه‌گیری
مسايل اخلاقی و سرقت ادبی
عدم بازبینی دقیق متن
عدم امکان استفاده از نرم‌‌افزارهای مختلف جهت انجام ترجمه ماشینی متون تخصصی
باز نبودن دست مترجم برای اضافه یا کم‌کردن متن مقاله تخصصی

مراحل انجام ترجمه تخصصی

ترجمه تخصصی مراحل و نکات خاص خود را دارد که هر مترجم حرفه‌ای باید آن‌ها را بشناسد. ترجمه دقیق و با کیفیت یک مقاله یا متن علمی، منوط به تسلط کامل مترجم به زبان‌های مبدأ و مقصد، آشنایی با ساختار متون تخصصی و اصطلاحات علمی رشته مورد نظر است.

مرحله اول: آشنایی کامل با متن

ابتدا لازم است متن را چندین بار بخوانید تا با محتوا، ساختار و مفهوم جملات به طور کامل آشنا شوید. هنگام مطالعه نیز بایستی نکات گنگ و یا مبهم از متن حذف شوند.

مرحله دوم: آماده‌سازی واژگان و اصطلاحات تخصصی

واژگان و اصطلاحات تخصصی متن باید شناسایی شوند. انجام این مرحله باعث می‌شود تا روند ترجمه با سرعت بیش‌تری طی شود. برای یافتن معادل‌هامی‌توانید به دیکشنری‌های تخصصی، ژورنال‌ها و منابع معتبر دیگر رجوع کنید.

مرحله سوم: استفاده از ابزارهای کمک‌مترجم

ابزارهایی که در ترجمه تخصصی به مترجم کمک زیادی می‌کنند مانند ترادوس، می‌توانند حافظه ترجمه ایجاد کرده و معادل‌های مناسبی برای واژگان ذخیره نمایند. بدیهی است با این ابزار سرعت ترجمه نیز افزایش پیدا می‌کند.

مرحله چهارم: ترجمه جمله به جمله

به جای ترجمه کلمه به کلمه، می‌توانید متن را جمله به جمله ترجمه کنید. جمله واحد مناسبی برای حفظ مفهوم و انتقال دقیق پیام متن است. در جمله‌های بلند، باید ابتدا واژگان کلیدی و معا‌دل‌های مناسب آن را مشخص کرده و سپس جمله ترجمه شود.

مرحله پنجم: رعایت روانی و انسجام متن

در ترجمه، لازم است به جمله‌بندی و ساختار زبان مقصد اهمیت زیادی داده شود. در این راستا، علائم نگارشی باید درست قرار داده شوند و از یک معادل ثابت برای هر واژه تخصصی در سراسر متن استفاده گردد. به این ترتیب خواننده نیز دچار سردرگمی نخواهد شود.

مرحله ششم: اصلاح و بازخوانی متن

متنی که ترجمه شده را کنار بگذارید و مجدد در چند روز آتی آن را مطالعه کنید. این بازه زمانی به شما کمک می‌کند تا ایرادات احتمالی موجود در متن را شناسایی کرده و بتوانید جمله‌بندی‌های نادرست را بازخوانی کنید.

مرحله هفتم: دقت در جزییات عددی و علمی

خیلی مهم است که به اعداد، فرمول‌ها، نمودارها و نمادهای تخصصی متن توجه ویژه‌ای داشته باشید. حتی یک اشتباه کوچک و به ظاهر ساده هم می‌تواند ترجمه را با مشکل مواجه کند.

خدمات مشاوره ترجمه تخصصی

زمانی که متنی تخصصی را به سایت‌ها و مؤسسه‌های مختلف می‌سپارید، انتظار دارید که متن درخواستی در زمان خواسته‌شده و با کیفیت قابل قبول ترجمه شود و در اختیارتان قرار بگیرد. شما می‌توانید برای ترجمه‌ مقالات خود و یا هر متون دیگری از خدمات مشاوره‌ای گروه تخصصی ریسرچ ایران استفاده کنید. این سایت راهنمایی‌‌های لازم را در خصوص مدیریت پروژه، برنامه‌ریزی زمان‌بندی مقاله و خدمات مکمل پژوهشی مانند استخراج مقاله از پاران‌نامه، فرمت‌بندی و ترجمه کارو لتر به شما ارائه می‌دهد تا به سهولت بتوانید ترجمه مقاله را انجام دهید.

سخن آخر

ترجمه انواع مختلفی دارد و شامل ترجمه عمومی، ادبی و تخصصی است. ما در این نوشتار درباره ترجمه تخصصی و دشواری‌های آن نسبت به سایر انواع ترجمه بحث کردیم. امیدواریم که با خواندن این مطلب به اطلاعات کامل‌تری درباره این نوع ترجمه رسیده باشید.

نتیجه ای یافت نشد.